YABANCILARIN TÜRKİYE’DE BOŞANMASI (2026)

Yabancıların Türkiye’de boşanması, günümüzde artan uluslararası evlilikler nedeniyle oldukça sık karşılaşılan bir hukuki meseledir. Eşlerin farklı vatandaşlıklara sahip olması, evlilik birliğinin Türkiye’de ya da yurt dışında kurulmuş olması ve boşanma kararının farklı ülkelerde geçerliliğinin sağlanması gibi konular, süreci yalnızca bir aile hukuku davası olmaktan çıkarıp aynı zamanda bir milletlerarası özel hukuk meselesi haline getirmektedir. Dolayısıyla, yabancıların Türkiye’de boşanma sürecine dair hukuki altyapıyı anlamak, hak kayıplarını önlemek ve süreci sağlıklı yürütmek açısından son derece önemlidir.

Türkiye’de Yabancıların Boşanma Davası Açabilmesi

Türkiye’de boşanma davaları, esas olarak Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre yürütülür. Ancak eşlerin her ikisinin de yabancı olması ya da birinin yabancı, diğerinin Türk vatandaşı olması durumunda, uygulanacak hukuk ve yetkili mahkeme hususunda Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) devreye girer.

• Eğer eşlerden biri Türk vatandaşı ise, boşanma davası Türk mahkemelerinde açılabilir ve genellikle Türk hukuku uygulanır.

• Her iki eşin de yabancı olması halinde, MÖHUK’un 14. ve 15. maddeleri devreye girer. Bu durumda tarafların ortak millî hukukları, ortak millî hukuk yoksa ortak mutad mesken hukuku, bu da yoksa Türk hukuku uygulanır.

Bu noktada, davanın Türkiye’de açılması için eşlerden en az birinin Türkiye’de ikamet etmesi veya Türkiye ile somut bağının bulunması aranır.

Yabancılar Türkiye’de Nasıl Boşanır? 

Yabancıların Türkiye’de boşanma süreci, sadece tarafların Türk vatandaşı olup olmamasına değil, aynı zamanda yerleşim durumu, evlilik birliğinin niteliği ve uygulanacak hukuk gibi faktörlere de bağlıdır. Türkiye’de boşanma davası açmak isteyen yabancılar, öncelikle yetkili mahkemeyi ve uygulanacak hukuku belirlemek zorundadır.

Yabancı bir taraf Türkiye’de boşanmak istediğinde izlenecek süreç, belirli adımlar çerçevesinde yürütülür. İlk olarak, boşanma sebebi, mal paylaşımı, nafaka talepleri ve çocukların durumu açıkça belirtilerek dava dilekçesi hazırlanır. Hazırlanan dilekçe, yetkili Aile Mahkemesine sunulur ve mahkeme kaydına alınır. Taraflardan biri yurtdışında yaşıyorsa, mahkeme tebligat işlemlerini söz konusu ülkenin yetkili makamı aracılığıyla gerçekleştirir. Duruşmalar sırasında mahkeme, tarafların beyanlarını, sundukları delilleri ve varsa tanık ifadelerini inceler. Tüm bu aşamaların ardından mahkeme, Türk Medeni Kanunu veya uygulanması gereken yabancı hukuk hükümleri çerçevesinde boşanmaya karar verir.

Yabancılar Arasında Boşanma Davası Hangi Mahkemede Açılır? 

Türkiye’de yabancıların boşanma davasına bakacak mahkeme genellikle Aile Mahkemesidir. Aile Mahkemesinin bulunmadığı yerlerde görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesidir.

Türkiye’de boşanma davalarına bakacak yetkili mahkeme, Türk Medeni Kanunu ve MÖHUK hükümleri çerçevesinde belirlenir. Genel kural şudur:

• Taraflardan biri Türkiye’de ikamet ediyorsa, davaya ikametgah mahkemesi bakar.

• İkametgah yoksa, davalı eşin Türkiye’deki yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir.

• Tarafların Türkiye’de yerleşim yeri yoksa, İstanbul, Ankara veya İzmir gibi büyük şehirlerde bulunan aile mahkemeleri davayı kabul edebilir.

Başvuruda, evlilik cüzdanı, pasaport, kimlik, adres beyanı ve varsa diğer deliller sunulmalıdır. Belgeler yabancı dilde ise, yeminli tercüman tarafından Türkçeye çevrilmesi gerekir.

Yurt Dışında Verilen Boşanmanın Türkiye’de Tanınması ve Tenfizi

Eğer taraflardan biri, Türkiye’de dava açmak yerine daha önce yurt dışında boşanmışsa, bu kararın Türkiye’de geçerli olabilmesi için tanıma ve tenfiz davası açılmalıdır.

• Tanıma: Tanıma, yabancı bir mahkeme tarafından verilmiş boşanma kararının Türkiye’de hukuki sonuç doğurması için kabul edilmesini ifade eder. Tanıma davası sonucunda karar, Türkiye’de kesinleşmiş bir boşanma hükmü olarak kabul edilir; ancak kararın icra edilebilirliği, yani mal paylaşımı, nafaka veya velayet hükümlerinin uygulanması için tenfiz süreci gerekir.

• Tenfiz: yabancı mahkeme kararının Türkiye’de icra edilebilir hale getirilmesini sağlayan bir davadır. Örneğin, yabancı bir mahkeme tarafından hükmedilmiş nafaka ödemesi, tenfiz kararı ile Türkiye’de uygulanabilir.

Yurt dışında verilen boşanma kararının Türkiye’de tanınması veya tenfizi için bazı temel şartların sağlanması gerekir:

1. Kararın Kesinleşmiş Olması: Tanıma ve tenfiz talebinde bulunulacak boşanma kararının, ilgili yabancı mahkemede kesinleşmiş olması şarttır. Yani dava sürecinin tüm aşamaları tamamlanmış ve temyiz hakkı tükenmiş olmalıdır.

2. Kamu Düzenine Aykırılık Olmaması: Karar, Türkiye’deki kamu düzenine aykırı olamaz. Örneğin, evlilik birliğinin Türkiye’de geçersiz sayıldığı durumlarda verilen boşanma kararı tanınmayabilir.

3. Tarafların Yeterli Bildirimi: Boşanma kararının taraflara usulüne uygun olarak tebliğ edilmiş olması gerekir. Taraflardan birinin haberdar edilmediği kararlar Türkiye’de tanınamaz.

4. Karşılıklılık İlkesi: Tenfiz için, kararın verildiği ülkenin Türkiye’de benzer kararları tanıyıp tanımadığına bakılır. Bu, uluslararası hukukta karşılıklılık (mütekabiliyet) ilkesi olarak bilinir.

Yurt dışından alınmış boşanma kararının Türkiye’de tanınması veya tenfizi süreci, belirli aşamalar çerçevesinde yürütülür. İlk olarak, taraflar veya vekilleri aracılığıyla tanıma ve tenfiz davası, yetkili Aile Mahkemesine veya Aile Mahkemesi bulunmayan yerlerde Asliye Hukuk Mahkemesine açılır. Mahkemeye sunulacak belgeler arasında yabancı mahkeme kararının aslı veya onaylı örneği, kararın kesinleştiğini gösterir belge, evlilik cüzdanı, kimlik ve gerektiğinde yeminli tercüme yer alır.

Duruşmalar sırasında mahkeme, tarafları dinler ve gerekli gördüğünde belgelerin doğruluğunu ile kararın usulüne uygunluğunu inceler. Tüm bu incelemelerin ardından mahkeme, tanıma ve tenfiz şartlarının sağlanıp sağlanmadığını değerlendirerek karar verir; kararın kabul edilmesi durumunda, yabancı mahkeme kararı Türkiye’de geçerli ve icra edilebilir hale gelir.

Tanıma ve tenfiz kararı ile birlikte, yurt dışından alınmış boşanma kararı Türkiye’de resmi olarak geçerli hale gelir ve nüfus kayıtlarına işlenebilir. Ayrıca, mahkeme kararında belirlenmiş olan nafaka ve mal paylaşımı hükümleri Türkiye’de uygulanabilir. Çocukların velayeti ve bakımı ile ilgili düzenlemeler de Türkiye’de geçerlilik kazanır ve gerektiğinde mahkeme kararına dayalı icra işlemleri başlatılabilir. Bu sayede, yurt dışında boşanmış bir kişinin Türkiye’de yeniden dava açmasına gerek kalmadan hakları korunmuş olur.

Türkiye’de Boşanma Sebepleri

Türk Medeni Kanunu’na göre boşanma, özel boşanma sebepleri ve genel boşanma sebebi olmak üzere iki ana grupta düzenlenmiştir.

1. Özel Boşanma Sebepleri

Bunlar kanunda tek tek sayılmıştır ve somut olayda ispatlandığında boşanmaya karar verilebilir.

• Zina (aldatma): Eşlerden biri evlilik dışı cinsel ilişkide bulunursa, diğer eş boşanma davası açabilir.

• Hayata kast, pek kötü muamele, onur kırıcı davranış: Eşin diğerini öldürmeye teşebbüsü, ağır şiddet veya hakaret gibi durumlar boşanma sebebidir.

• Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme: Bir eşin yüz kızartıcı suç işlemesi veya toplumca ayıplanan bir yaşam sürmesi halinde boşanma mümkündür.

• Terk: Eşlerden biri diğerini terk eder ve bu durum en az 6 ay sürerse, boşanma davası açılabilir.

• Akıl hastalığı: Eşlerden biri iyileşmesi mümkün olmayan akıl hastalığına yakalanır ve evlilik birliği bu nedenle çekilmez hale gelirse boşanma sebebi doğar.

2. Genel Boşanma Sebebi: Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması

Kanunda en sık başvurulan boşanma sebebidir. Eşler arasındaki sevgi, saygı ve güvenin ciddi şekilde zedelenmesi, ortak hayatın sürdürülemez hale gelmesi halinde taraflardan biri boşanma davası açabilir. Şiddetli geçimsizlik, sürekli kavga, ilgisizlik, ekonomik şiddet gibi durumlar bu kapsama girer.

YABANCI EŞTEN ÇEKİŞMELİ BOŞANMA

Yabancı eşle boşanma davalarında öncelikle hangi hukukun uygulanacağı önemlidir. 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk Kanunu’na göre boşanma davasında tarafların ortak millî hukuku uygulanır. Eğer tarafların ortak bir vatandaşlığı yoksa bu kez ortak yerleşim yeri hukuku devreye girer. Ortak yerleşim yeri de bulunmuyorsa Türk hukuku uygulanır. Örneğin bir Türk vatandaşı ile Alman vatandaşı Türkiye’de birlikte ikamet ediyorsa, boşanma davasında Türk Medeni Kanunu hükümleri geçerli olacaktır.

Çekişmeli boşanma davalarında ise tarafların boşanma sebebi konusunda uzlaşamaması, kusur tartışması yaşanması veya nafaka, velayet, mal paylaşımı gibi konularda anlaşmazlık bulunması halinde süreç oldukça detaylı yürütülür. Mahkeme, tanıkları dinler, delilleri toplar ve gerekirse bilirkişi raporu alır. Ayrıca yabancı eşin ülkesinden getirilen belgeler için apostil onayı ve yeminli tercüme şartı aranır. Türkçe bilmeyen yabancı eşin duruşmalarda hak kaybı yaşamaması için tercüman görevlendirilmesi zorunludur.

Bu nedenle yabancı eşle çekişmeli boşanma davaları genellikle uzun sürmektedir. Özellikle delil ve tanık sayısının fazla olması, tarafların yurtdışında bulunması veya belgelerin temininde yaşanan zorluklar davanın süresini uzatabilmektedir. Ortalama olarak bu tür davalar 1 ila 2 yıl arasında sonuçlanmaktadır.

SIKÇA SORULAN SORULAR

Yabancı eşimden Türkiye’de boşanabilir miyim?

Türkiye’de yaşayan veya Türkiye ile bağlantısı olan yabancılar da boşanma davası açabilir. Eğer taraflardan biri Türk vatandaşıysa veya evlilik Türkiye’de yapılmışsa, Türk mahkemeleri yetkilidir.

Yabancı eşimle anlaşmalı boşanma yapabilir miyiz?

Anlaşmalı boşanma için tarafların boşanma, velayet, nafaka ve mal paylaşımı konularında yazılı protokol sunması gerekir. Yabancı eş Türkçe bilmiyorsa, duruşmada yeminli tercüman hazır bulunur.

Çekişmeli boşanma yabancı eşle nasıl olur?

Tarafların boşanma sebebinde veya sonuçlarında (nafaka, velayet, mal paylaşımı) anlaşamaması halinde dava çekişmeli şekilde yürür. Tanıklar dinlenir, belgeler toplanır ve yabancı ülkeden getirilen belgeler için apostil + yeminli tercüme şarttır.

Yabancı ülkede boşandım, Türkiye’de geçerli olur mu?

Hayır, doğrudan geçerli olmaz. Yabancı mahkeme kararı Türkiye’de tanınmazsa nüfus kayıtlarına işlenmez. Bunun için tanıma ve tenfiz davası açmak gerekir.

Örneğin; bir Türk vatandaşı ile Alman vatandaşı Türkiye’de boşanması halinde boşanma kararı  Türk mahkemesi tarafından verildi ise bu karar Türkiye’de geçerlidir ve nüfus kayıtlarına işlenir. Ancak boşanma kararı Almanya Mahkemesi tarafından verildi ise Türkiye’de boşanmanın resmiyet kazanması için Türk mahkemelerinde tanıma davası açılması gerekir. Bu işlem yapılmazsa, Türkiye resmi olarak hâlâ kişiyi evli kabul eder.

Benzer şekilde, bir Türk vatandaşı Amerika’da yaşayan eşiyle Amerika’da boşansa, bu karar Türkiye’de otomatik olarak geçerli olmaz. Türkiye’de de ilgili eyaletin mahkemesinde verilen boşanma kararının tanınması gerekmektedir.

Almanya’da boşandım, Türkiye’de geçerli olur mu?

Almanya’da alınan boşanma kararı otomatik olarak Türkiye’de geçerli sayılmaz. Türkiye’de geçerlilik kazanabilmesi için tanıma ve tenfiz davası açılması gerekir. Bu dava ile Almanya’da verilen boşanma kararı, Türkiye’de hukuki sonuç doğuracak şekilde resmi olarak tanınır ve nüfus kayıtlarına işlenir.

Fransa’da boşandım, Türkiye’de geçerli olur mu?

Fransa’da alınan boşanma kararı otomatik olarak Türkiye’de geçerli sayılmaz. Türkiye’de geçerlilik kazanabilmesi için tanıma ve tenfiz davası açılması gerekir. Bu dava ile Fransa’da verilen boşanma kararı, Türkiye’de hukuki sonuç doğuracak şekilde resmi olarak tanınır ve nüfus kayıtlarına işlenir.

Hollanda’da boşandım, Türkiye’de geçerli olur mu?

Hollanda’da alınan boşanma kararı otomatik olarak Türkiye’de geçerli sayılmaz. Türkiye’de geçerlilik kazanabilmesi için tanıma ve tenfiz davası açılması gerekir. Bu dava ile Hollanda’da verilen boşanma kararı, Türkiye’de hukuki sonuç doğuracak şekilde resmi olarak tanınır ve nüfus kayıtlarına işlenir.

Tanıma ve tenfiz için hangi belgeler lazım?

Yabancı mahkeme apostil şerhli boşanma kararı (kesinleşmiş olmalı) ve bu kararın yeminli tercüme ve noter onaylı hali gerekmektedir.

Yabancı eşten boşanma davası ne kadar sürer?

• Anlaşmalı boşanma: Evraklar tam ise birkaç ayda sonuçlanabilir.

• Çekişmeli boşanma: Yabancı eşin yurtdışında yaşaması, evrak temini, tanıkların dinlenmesi gibi nedenlerle 1,5–2 yıl sürebilir.

• Tanıma-tenfiz: Taraflar birlikte başvurursa 3–6 ayda, tek taraflı başvurularda 6–12 ayda tamamlanabilir.

Apostille Şerhi Nedir? Apostille Şerhi Nasıl Alınır?

“Apostille” bir belgenin başka bir ülkede de geçerli olmasını sağlayan onay şerhidir. Yani Türkiye’de alınmış bir resmi belgenin (örneğin mahkeme kararı, nüfus kayıt örneği, diploma, noter belgesi vb.) yurtdışında geçerli olabilmesi için üzerine “apostille şerhi” eklenir. Bu şerh sayesinde, ayrıca konsolosluk ya da dışişleri onayı gerekmeksizin belgeyi doğrudan kullanılabilir hale gelmektedir.

Türkiye, 1961 tarihli Lahey Apostille Sözleşmesi’ne taraf olduğu için, bu uygulama geçerlidir. Ancak belgenin kullanılacağı ülkenin de aynı sözleşmeye taraf olması gerekir.

SONUÇ

Yabancıların Türkiye’de boşanması, hem Türk Medeni Kanunu hem de Milletlerarası Özel Hukuk kuralları çerçevesinde yürütülen karmaşık bir süreçtir. Yetkili mahkemelerin belirlenmesi, uygulanacak hukukun seçimi, yabancı mahkeme kararlarının tanınması ve tenfizi gibi unsurlar davayı doğrudan etkiler.

Bu nedenle, yabancıların Türkiye’de boşanma sürecini hukuki danışmanlık almadan yürütmeleri çoğu zaman hak kaybına yol açabilmektedir. Profesyonel destek alınması, sürecin hızlı ve doğru bir şekilde tamamlanmasını sağlar.

Yabancılar hukuku hakkında daha fazla bilgiye buradan ulaşabilirsiniz …